یکشنبه, 17 خرداد 1405
به گزارش شبکه خبری آب ایران به نقل از روابط عمومی آب منطقهای فارس، محمدعلی شاهرخنیا در سخنرانی علمی با عنوان «بهرهوری آب در کشاورزی، پیشران امنیت غذایی» که به مناسبت هفته بهرهوری و به همت شرکت آب منطقهای فارس در شیراز برگزار شد، عوامل مؤثر بر بهینهسازی و مدیریت مصرف آب را با اتکا به یافتههای علمی تشریح کرد.
وی در این نشست که با استقبال مدیران و کارشناسان شرکت آب منطقهای فارس همراه بود، استفاده از شیوههای سنتی آبیاری در مزارع و باغها را مهمترین عامل مصرف بالای آب در بخش کشاورزی دانست و بر ضرورت اجرای راهکارهای مختلف برای بهینهسازی این مصرف تأکید کرد.
شاهرخنیا با اشاره به روشهای مختلف آبیاری سطحی گفت: مدیریت غیرعلمی و سنتی این روشها موجب اتلاف حجم قابل توجهی از آب میشود. وی افزود: در میان روشهای آبیاری سطحی، روش فارو یا جویچهای در مقایسه با آبیاری کرتی و نواری، میتواند هدررفت آب کمتری داشته باشد.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس در ادامه به تشریح شیوههای آبیاری تحت فشار از جمله بارانی و قطرهای پرداخت و خاطرنشان کرد: هرچند یکی از بهترین راهکارها برای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی، تغییر سیستمهای آبیاری از سنتی به نوین است، اما این شیوهها در کنار هزینهبر بودن برای کشاورزان، اگر بدون برنامهریزی آبیاری اجرا شوند، در برخی موارد حتی میتوانند منجر به افزایش مصرف آب شوند.
وی تأکید کرد: آنچه در عمل موجب صرفهجویی و افزایش بهرهوری آب میشود، برنامهریزی آبیاری است؛ به این معنا که زمان شروع و خاتمه آبیاری با استفاده از روشهای مختلف بهصورت دقیق تعیین شود.
شاهرخنیا با یادآوری اینکه کشاورزان به دلایل مختلف تمایل چندانی به استفاده از برنامهریزی آبیاری ندارند، گفت: استفاده از کنتورهای هوشمند و تحویل حجمی آب، از جمله راهکارهای اثرگذار برای اصلاح این روند و مدیریت مصرف به شمار میرود.
وی تصریح کرد: تحویل حجمی آب، شیوههای آبیاری نوین و برنامهریزی آبیاری اضلاع سهگانه مثلث بهرهوری آب در بخش کشاورزی را تشکیل میدهند و باید بهصورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.
این پژوهشگر در ادامه، راهکارهای مختلف سنجش نیاز آبی خاک در مزارع و باغها را تشریح کرد و گفت: برنامهریزی آبیاری، آموزش مستمر کشاورزان، افزایش قیمت یا سهمیهبندی آب، از جمله اقداماتی است که میتواند بر روند بهینهسازی مصرف و صیانت از منابع ارزشمند آبی اثرگذار باشد.
وی افزود: با توجه به حجم آب مورد نیاز برای تولید محصولات مختلف کشاورزی، واقعی شدن قیمت آب میتواند نقش قابل توجهی در کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی داشته باشد.
شاهرخنیا در بخش دیگری از سخنان خود به نتایج تحقیقات علمی درباره میانگین مصرف آب در شیوههای سنتی و نوین اشاره کرد و گفت: بر پایه این تحقیقات، میانگین مصرف آب در مزارع ذرت استان فارس در سالهایی که کمبود آب وجود نداشت و آبیاری سطحی با مدیریت سنتی انجام میشد، تا ۱۳ هزار مترمکعب در هکتار بوده است؛ در حالی که این رقم در شیوههای نوین آبیاری همراه با برنامهریزی دقیق، به حدود ۶ هزار مترمکعب در هکتار میرسد.
وی اضافه کرد: استفاده از شیوههای آبیاری نوین همراه با برنامهریزی دقیق، علاوه بر کاهش حدود ۵۰ درصدی مصرف آب در هر هکتار، میتواند به افزایش بیش از دو برابری بهرهوری آب نیز منجر شود.
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس در ادامه، با اشاره به پژوهشهای انجامشده درباره حجم آب مصرفی در بخش کشاورزی و بهرهوری محصولات مختلف زراعی و باغی، گفت: بیشترین حجم آب مصرفی مربوط به محصولاتی مانند نیشکر و خرما و کمترین میزان مربوط به کلزا و زعفران است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: برخلاف تصور عمومی، حجم آب مصرفی محصول هندوانه نسبت به اغلب محصولات زراعی و باغی کمتر است.
شاهرخنیا در عین حال تأکید کرد: زمانی که سطح زیرکشت بهعنوان عامل تعیینکننده در نظر گرفته شود، گندم، برنج و یونجه بیشترین میزان آب مصرفی را در کل کشور به خود اختصاص دادهاند؛ اما در شاخص میزان محصول تولیدی نسبت به آب مصرفی، گوجهفرنگی و هندوانه در جایگاه بالاتری قرار دارند.
وی در پایان تصریح کرد: هر زمان که با استفاده از شیوهها و راهکارهای مؤثر، همزمان با حفاظت و صیانت از منابع آبی، بهرهوری در بخش کشاورزی افزایش یابد، میتوان به پایداری امنیت غذایی نیز امیدوار بود.
ادامه