رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی:

به گزارش خبرنگار شبکه خبری آب ایران، حسین دهقانی سانیج، عضو شورای عالی آب و رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، در نشست تخصصی «آب و انرژی دریامحور با رویکرد توسعه پایدار، اقتصاد دریامحور و امنیت غذایی» با اشاره به وضعیت منابع آب کشور اظهار کرد: شرایط آبی ایران ضرورت بازنگری در شیوه تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و کشاورزی را نشان می‌دهد و لازم است آثار هر سیاست و برنامه بر منابع آب کشور به‌دقت بررسی شود.

وی با اشاره به اهمیت اجماع بر سر مفهوم بهره‌وری آب افزود: هنوز درباره شاخص‌ها و روش‌های ارزیابی بهره‌وری آب، توافق کافی وجود ندارد؛ درحالی‌که تجربه‌های جهانی نشان می‌دهد ارزیابی عملکرد بخش کشاورزی نباید صرفاً بر میزان تولید محصول متمرکز باشد، بلکه ارزش اقتصادی ایجادشده به ازای حجم آب مصرفی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

افزایش بهره‌وری تنها با افزایش عملکرد در مزرعه محقق نمی‌شود

دهقانی سانیج با اشاره به شاخص‌های بین‌المللی بهره‌وری آب بیان کرد: در برخی ارزیابی‌ها، ارزش اقتصادی تولید به ازای هر مترمکعب آب، یکی از معیارهای سنجش عملکرد کشورهاست. بر اساس آماری که در این نشست ارائه شد، جایگاه ایران از نظر این شاخص نیازمند توجه جدی است و ارتقای آن مستلزم اصلاح الگوی تولید، توسعه فناوری و تکمیل زنجیره ارزش محصولات کشاورزی است.

وی ادامه داد: افزایش بهره‌وری تنها با افزایش عملکرد در مزرعه محقق نمی‌شود؛ بلکه باید مجموعه‌ای از عوامل، از فناوری‌های تولید و مدیریت منابع گرفته تا کاهش ضایعات غذایی، فرآوری محصولات و دسترسی به بازار، به‌صورت یکپارچه مورد توجه قرار گیرد.

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تأکید بر نقش زنجیره ارزش در مدیریت منابع آب تصریح کرد: بخشی از ظرفیت ارتقای بهره‌وری در مراحل پس از تولید قرار دارد. کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، توسعه صنایع تبدیلی و افزایش ارزش اقتصادی محصولات می‌تواند کمک کند از آب مصرف‌شده، ارزش بیشتری ایجاد شود.

وی همچنین با اشاره به ضرورت اصلاح الگوی مصرف غذایی و توجه به آب مجازی گفت: نوع محصولات غذایی و شیوه مصرف آنها نیز می‌تواند در میزان آب مورد نیاز برای تأمین غذا مؤثر باشد. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری در حوزه امنیت غذایی باید با در نظر گرفتن ملاحظات منابع آب و ظرفیت‌های اقتصادی کشور انجام شود.

استفاده از انرژی خورشیدی برای توسعه گلخانه‌های ساحلی؛ راهکار نکسوس برای افزایش بهره‌وری

دهقانی سانیج در بخش دیگری از سخنان خود، به تجربه‌های بین‌المللی در پیوند آب، انرژی و کشاورزی اشاره کرد و گفت: در برخی طرح‌های اجراشده در مناطق ساحلی، از انرژی خورشیدی برای تأمین انرژی مورد نیاز نمک‌زدایی آب دریا استفاده می‌شود و آب تولیدشده در ادامه برای فعالیت‌های کشاورزی، از جمله کشت گلخانه‌ای، به کار می‌رود. این الگوها نشان می‌دهد که می‌توان با طراحی زنجیره‌ای از فعالیت‌های مرتبط، میان تولید انرژی، تأمین آب و تولید غذا پیوند برقرار کرد.

وی با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی داخلی خاطرنشان کرد: توسعه چنین الگوهایی در کشور نیازمند همکاری دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی، بخش خصوصی و دستگاه‌های اجرایی است تا راهکارهای متناسب با شرایط اقلیمی و اقتصادی ایران شناسایی و عملیاتی شوند.

دهقانی سانیج تأکید کرد: توجه هم‌زمان به بهره‌وری آب، ارزش افزوده محصولات، کاهش ضایعات و استفاده از ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر می‌تواند مسیر مؤثری برای تقویت امنیت غذایی و کاهش فشار بر منابع آبی کشور فراهم کند.

دانش فنی توسعه کشاورزی ساحلی وجود دارد

دهقانی سانیج در ادامه با اشاره به ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری در جنوب کشور اظهار کرد: دانش فنی لازم برای توسعه فعالیت‌های کشاورزی و گلخانه‌ای در کشور وجود دارد، اما استفاده از این ظرفیت‌ها به برنامه‌ریزی منسجم، تأمین منابع مالی و مشارکت بخش خصوصی نیاز دارد.

وی با اشاره به ظرفیت استان هرمزگان در توسعه گلخانه‌ها افزود: بر اساس بررسی‌های مطرح‌شده، در حالی که سطح اجرای برخی طرح‌های گلخانه‌ای در سال جاری محدود بوده و برای افزایش آن برنامه‌ریزی شده است، ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه این فعالیت‌ها در هرمزگان وجود دارد که می‌تواند زمینه ورود سرمایه‌گذاران و گسترش تولید را فراهم کند.

افزایش بهره‌وری در سواحل جنوب بدون هم‌افزایی آب، انرژی و کشاورزی ممکن نیست

رئیس مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی با تأکید بر ضرورت پیوند میان آب، انرژی و غذا ادامه داد: در طراحی طرح‌های توسعه‌ای مناطق ساحلی باید امکان استفاده هم‌زمان از منابع انرژی، فناوری‌های تأمین آب و ظرفیت‌های کشاورزی بررسی شود تا زیرساخت‌های ایجادشده، علاوه بر تأمین نیازهای اولیه، به افزایش بهره‌وری و ارزش اقتصادی تولید نیز کمک کنند.

دهقانی سانیج همچنین با اشاره به اهمیت اقتصاد چرخشی در بخش کشاورزی تصریح کرد: استفاده از پسماندهای کشاورزی و مواد آلی برای تولید انرژی و بازیابی مواد مغذی، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به کاهش اتلاف منابع و ایجاد ارزش افزوده در زنجیره تولید منجر شود.

وی با بیان اینکه توسعه زنجیره ارزش نباید به مراحل اولیه تولید محدود بماند، گفت: در بخش‌هایی مانند پرورش ماهی و میگو، فرآوری، بسته‌بندی و دسترسی به بازارهای داخلی و خارجی باید هم‌زمان با توسعه تولید مورد توجه قرار گیرد. این رویکرد می‌تواند درآمد حاصل از فعالیت‌های اقتصادی را افزایش دهد و بهره‌وری منابع مصرف‌شده، از جمله آب، را بهبود بخشد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند مطالعات علمی با برنامه‌ریزی اجرایی خاطرنشان کرد: ظرفیت‌های علمی و فنی کشور در حوزه آب، انرژی و کشاورزی باید با حمایت هدفمند، تخصیص منابع و مشارکت بخش خصوصی به طرح‌های عملیاتی تبدیل شوند تا ضمن تقویت امنیت غذایی، زمینه توسعه اقتصادی پایدار در مناطق ساحلی کشور فراهم شود.