رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران مطرح کرد:

به گزارش خبرنگار شبکه خبری آب ایران، علی نورزاد، رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران، در جلسه اعضای این کمیته با معاون وزیر نیرو و مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران با اشاره به تحولات فناوری و ضرورت استفاده از ابزارهای نوین در مدیریت منابع آب، هوش مصنوعی را «چشم بینای مدیریت منابع آب» توصیف کرد و گفت: استفاده از هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست، بلکه به ضرورتی اجتناب‌ناپذیر در مدیریت منابع آب و کنترل مخاطرات تبدیل شده است.

وی با تأکید بر ظرفیت‌های هوش مصنوعی در مدیریت سیلاب افزود: با بهره‌گیری از مدل‌ها و سامانه‌های هوشمند می‌توان مخاطرات را پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، پیش‌بینی و برای مدیریت آنها اقدام کرد.

نورزاد همچنین با اشاره به فعالیت‌های کمیته ملی سدهای بزرگ ایران در حوزه فناوری‌های نوین اظهار کرد: راهکارهای هوشمند برای مدیریت و حفاظت از منابع آب، از جمله استفاده از هوش مصنوعی، از محورهای مورد توجه این کمیته است و نمونه‌هایی از تجربیات موفق در این زمینه در دست بررسی و ارائه قرار دارد.

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران در ادامه با تشریح ظرفیت‌های این کمیته گفت: کمیته ملی سدهای بزرگ ایران از سال ۱۳۴۹ فعالیت خود را آغاز کرده و دارای ۲۳ کمیته تخصصی است. این مجموعه تاکنون در انتشار بیش از ۱۲۰ کتاب فنی و ۶۰ نشریه علمی مشارکت داشته و حدود ۷۳۲ مقاله علمی نیز از سوی اعضای آن در کنگره‌ها و سمینارهای بین‌المللی ارائه شده است.

وی با اشاره به عضویت بیش از ۴۰۰ نفر در کمیته ملی سدهای بزرگ ایران و حضور ۸۲ شرکت فعال در حوزه سدسازی به‌عنوان اعضای حقوقی، این ظرفیت را زمینه‌ای مناسب برای توسعه همکاری‌های علمی و تخصصی در حوزه مدیریت منابع آب دانست.

هوش مصنوعی زمان پیش‌بینی سیلاب را از چند دقیقه به چند ساعت افزایش می‌دهد

نورزاد، با تشریح ظرفیت‌های هوش مصنوعی در مدیریت منابع آب گفت: استفاده از هوش مصنوعی می‌تواند دقت و سرعت تصمیم‌گیری در حوزه‌های مختلف مدیریت آب را افزایش دهد، البته بهره‌گیری مؤثر از این فناوری نیازمند مدیریت و کنترل توسط کاربران متخصص و مسلط است.

وی افزود: هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند پایش کنتورها، مدیریت هوشمند تقاضای آب، کنترل هوشمند مصرف، قیمت‌گذاری، مدیریت شبکه و کنترل فشار قابل استفاده است و می‌تواند به بهبود مدیریت منابع و مصارف آب کمک کند.

نورزاد با اشاره به کاربرد این فناوری در پیش‌بینی سیلاب اظهار کرد: در گذشته ممکن بود با استفاده از روش‌های موجود تنها چند دقیقه پیش از وقوع سیلاب از آن مطلع شویم، اما امروز با بهره‌گیری از الگوریتم‌های هوش مصنوعی می‌توان پیش‌بینی سیلاب را تا چند ساعت پیش از وقوع آن انجام داد و فرصت بیشتری برای واکنش و مدیریت بحران در اختیار داشت.

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران همچنین از تجربه‌های جدید در زمینه پایش هوشمند سدها و سازه‌های آبی خبر داد و گفت: هوش مصنوعی با تحلیل داده‌های ابزار دقیق می‌تواند علاوه بر پایش وضعیت سازه، در پیش‌بینی رفتار آن و شناسایی تغییرات و ناهنجاری‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

وی با اشاره به یکی از پروژه‌های در حال اجرا در تاجیکستان گفت: در یک سد بزرگ در دست ساخت با ارتفاع حدود ۳۳۵ متر، هزاران ابزار دقیق برای پایش وضعیت سازه نصب شده است. حجم بالای داده‌های تولیدشده از این ابزارها، ضرورت استفاده از روش‌های هوشمند برای تحلیل و پیش‌بینی را دوچندان کرده است.

نورزاد ادامه داد: با استفاده از داده‌های ثبت‌شده از سال ۲۰۱۹ تاکنون، تلاش شده است سامانه‌ای برای تحلیل هوشمند داده‌ها و ارائه پیش‌بینی‌های دقیق‌تر ایجاد شود؛ اقدامی که می‌تواند جایگزین گزارش‌های صرفاً توصیفی و سنتی شده و ظرفیت پیش‌بینی را در پایش سدها افزایش دهد.

وی همچنین کاهش رسوب مخازن، نقشه‌برداری سطح زمین، پایش سازه‌ها و تشخیص ناهنجاری‌های سازه‌ای را از دیگر زمینه‌های کاربرد هوش مصنوعی در صنعت آب عنوان کرد.

«دوقلوی دیجیتال»؛ ابزار نوین برای شبیه‌سازی و پایش هوشمند زیرساخت‌های آبی

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم «دوقلوی دیجیتال» اشاره کرد و گفت: این فناوری با ایجاد یک مدل دیجیتال و پویا از سیستم واقعی و دریافت مستمر داده‌های واقعی، امکان شبیه‌سازی، پایش و تحلیل وضعیت سیستم را فراهم می‌کند و می‌تواند به عنوان ابزاری جدید برای مدیریت هوشمند منابع و زیرساخت‌های آبی مورد استفاده قرار گیرد.

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران، با اشاره به تجربه‌های عملی استفاده از هوش مصنوعی در صنعت آب اظهار کرد: با استفاده از داده‌های واقعی و الگوریتم‌های هوشمند می‌توان روند تغییرات و رفتار سدها را پیش‌بینی و تصمیم‌گیری در مدیریت منابع آب را دقیق‌تر کرد.

وی با اشاره به پروژه‌های انجام‌شده در سد آزاد گفت: با استفاده از داده‌های ابزار دقیق، میزان بارش، شرایط محلی و سناریوهای مختلف، روند وضعیت این سد برای یک سال آینده پیش‌بینی شده و نتایج به‌دست‌آمده تاکنون با پیش‌بینی‌های انجام‌شده مطابقت داشته است.

نورزاد افزود: نمونه مشابهی نیز در سد سردشت اجرا شده و پیش‌بینی‌های انجام‌شده برای سال ۲۰۲۵، با وضعیت واقعی سد همخوانی داشته است؛ موضوعی که ظرفیت بالای هوش مصنوعی در تحلیل داده‌های منابع آب و پیش‌بینی شرایط آینده را نشان می‌دهد.

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران با تأکید بر ضرورت حرکت صنعت آب به سمت سدهای هوشمند و مدیریت داده‌محور گفت: توسعه این فناوری‌ها نیازمند حمایت و ایجاد زیرساخت‌های لازم است و باید ظرفیت‌های علمی و تخصصی موجود در کشور بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد.

وی همچنین بر ضرورت حمایت از فعالیت‌های علمی و تخصصی کمیته ملی سدهای بزرگ ایران تأکید کرد و گفت: این کمیته با برخورداری از متخصصان و کارشناسان باسابقه، در حوزه‌های علمی و بین‌المللی ظرفیت قابل توجهی دارد و برای تداوم فعالیت‌های خود، به پشتیبانی و حمایت بیشتری نیازمند است.

فرصت‌سازی برای معرفی تجربیات ایران در حوزه سدسازی هوشمند در سطح جهانی

نورزاد با اشاره به حضور ایران در مجامع بین‌المللی حوزه سدسازی اظهار کرد: حضور فعال متخصصان ایرانی در این مجامع می‌تواند زمینه معرفی توانمندی‌ها و تجربیات کشور در زمینه سدسازی هوشمند و مدیریت منابع آب را فراهم کند.

وی همچنین از برگزاری یک کارگاه تخصصی هوش مصنوعی در عمان خبر داد و گفت: این کارگاه با استقبال مناسبی روبه‌رو شد و زمینه همکاری‌های جدید در این حوزه را فراهم کرد. عمان با برخورداری از بیش از ۲۰۰ سد و مواجهه با سیلاب‌های قابل توجه، علاقه‌مند به استفاده از ظرفیت‌های هوش مصنوعی برای پایش و مدیریت سدهای خود است و مذاکرات برای اجرای همکاری‌های جدید در این زمینه در حال انجام است.

نورزاد همچنین بر ضرورت به‌کارگیری و حمایت از آخرین دستاوردهای هوش مصنوعی در صنعت آب تأکید کرد و آن را یکی از مسیرهای مهم برای ارتقای مدیریت منابع آب، پایش زیرساخت‌ها و افزایش تاب‌آوری در برابر مخاطراتی همچون سیلاب دانست.

محدودیت منابع مالی، مانع استفاده از ظرفیت کمیته ملی سدهای بزرگ ایران است

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران، با اشاره به محدودیت منابع مالی این کمیته اظهار کرد: با توجه به متمرکز بودن منابع مالی در شرکت مدیریت منابع آب ایران، کمیته ملی سدهای بزرگ از اختیار و انعطاف کافی برای اجرای برنامه‌ها، طرح‌های پژوهشی و قراردادهای تخصصی برخوردار نیست.

وی افزود: اعتبارات اختصاص‌یافته به فعالیت‌های کمیته ملی محدود است و با توجه به شرایط اقتصادی کشور، امکان افزایش قابل توجه آن نیز وجود ندارد؛ با این حال تلاش می‌شود با همین منابع، فعالیت‌های علمی و تخصصی کمیته ادامه پیدا کند.

نورزاد همچنین بر ضرورت تقویت جایگاه کمیته ملی سدهای بزرگ ایران و برگزاری منظم جلسات شورای عالی آن تأکید کرد و گفت: تشکیل منظم شورای عالی کمیته، حداقل سالانه یک‌بار، می‌تواند به تعیین سیاست‌ها و فعال‌تر شدن کمیته‌های تخصصی کمک کند.

رئیس کمیته ملی سدهای بزرگ ایران با اشاره به ظرفیت کارشناسی این مجموعه اظهار کرد: بسیاری از متخصصان و کارشناسان حوزه سدسازی و منابع آب کشور در کمیته‌های تخصصی حضور دارند و ضروری است از این ظرفیت علمی و پژوهشی بیش از گذشته در صنعت آب استفاده شود.

وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکارهای حمایتی و انگیزشی برای اعضای کمیته‌های تخصصی تأکید کرد و گفت: در حال حاضر ابزارهای کافی برای تشویق و حمایت از فعالیت اعضا وجود ندارد و باید زمینه استفاده آنان از ظرفیت‌ها و امکانات موجود نیز فراهم شود.

نورزاد در ادامه با اشاره به درآمدهای حاصل از حق عضویت و فروش محصولات علمی کمیته ملی گفت: این درآمدها طبق ضوابط به حساب خزانه واریز می‌شود، اما بازگشت این منابع برای هزینه‌کرد در فعالیت‌های کمیته تاکنون محقق نشده است.

وی خواستار حمایت بیشتر وزارت نیرو از فعالیت‌های علمی، پژوهشی و بین‌المللی کمیته ملی سدهای بزرگ ایران شد و بر ضرورت بهره‌گیری از توان تخصصی اعضای این کمیته در طرح‌ها و برنامه‌های صنعت آب تأکید کرد.