رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران تشریح کرد؛

به گزارش خبرنگار شبکه خبری آب ایران، مهرزاد احسانی در آیین رونمایی از کتاب «راهنمای سرمایه‌گذاری در طرح‌های گردشگری آبی» و امضا و مبادله شیوه‌نامه اجرای فعالیت‌های گردشگری در منابع و تأسیسات آبی که با حضور عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، سیدرضا صالحی، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاونان دو وزارتخانه در محل وزارت نیرو برگزار شد، با معرفی کمیسیون بین‌المللی آبیاری و زهکشی اظهار کرد: این کمیسیون ۷۶ سال سابقه فعالیت دارد و ۱۱۱ کشور جهان عضو آن هستند و هدف آن توسعه و ترویج علوم و دانش مرتبط با آبیاری و زهکشی بر اساس اصول و مبانی فنی، اقتصادی و اجتماعی است.

وی افزود: ایران از سال ۱۳۴۷ عضو این کمیسیون بین‌المللی شده و کمیته ملی ایران نیز با پشتوانه مصوبه مجلس شورای ملی و در ادامه مجلس شورای اسلامی، به عنوان یکی از کمیته‌های فعال این کمیسیون در سطح بین‌المللی فعالیت می‌کند.

کمیته ملی ایران؛ یکی از برترین کمیته‌های عضو کمیسیون بین‌المللی

رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران با اشاره به فعالیت‌های علمی این کمیته گفت: کمیته ملی ایران در مدت فعالیت خود بیش از ۲۰۰ عنوان کتاب و نشریه تخصصی در زمینه موضوعات مرتبط منتشر کرده است.

احسانی با بیان اینکه کمیته ملی ایران از افتخارآمیزترین کمیته‌های ملی در میان ۱۱۱ کشور عضو کمیسیون بین‌المللی محسوب می‌شود، اظهار کرد: این کمیته در سه دوره عنوان بهترین کمیته ملی را به دست آورده و در تولید مقاله در مجله معتبر این مؤسسه نیز طی سال‌های اخیر رتبه دوم را پس از هند کسب کرده است.

وی ادامه داد: این جایگاه نشان‌دهنده ظرفیت علمی و تخصصی کشور در حوزه آبیاری و زهکشی و حضور مؤثر ایران در فعالیت‌های بین‌المللی این کمیسیون است.

آغاز روند معرفی سازه‌های تاریخی آبی از سال ۲۰۰۲

احسانی درباره طرح شناسایی و معرفی سازه‌های تاریخی آبی در سطح جهان گفت: ایده ایجاد این طرح از سال ۲۰۰۲ شکل گرفت و با هدف شناسایی و معرفی سازه‌های مهم و تاریخی آبی در کشورهای مختلف، فعالیت گسترده‌ای در این زمینه آغاز شد که در سال ۲۰۱۸ به تکامل رسید.

وی افزود: در چارچوب این طرح، اطلاعات سازه‌های تاریخی آبی جمع‌آوری و پس از بررسی و داوری، سازه‌های واجد شرایط در نشست‌های بین‌المللی معرفی و با اهدای تندیس مورد تقدیر قرار می‌گیرند.

رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران با اشاره به پروتکل‌های موجود در این زمینه اظهار کرد: بر اساس این پروتکل، هر کشور در هر سال تنها امکان معرفی تعداد محدودی سازه را دارد و سازه‌های معرفی‌شده باید حداقل ۱۰۰ سال قدمت داشته باشند.

به گفته احسانی، سازه‌های مورد نظر می‌توانند شامل سازه‌های ذخیره آب، بندها، سامانه‌های انتقال آب تاریخی، شادوف‌ها و دیگر تأسیسات و سازه‌های مرتبط با مدیریت آب باشند، اما صرف قدمت برای قرار گرفتن در این فهرست کافی نیست.

وی ادامه داد: این سازه‌ها باید دارای ویژگی‌هایی از جمله نقش و اهمیت تاریخی در توسعه کشاورزی و افزایش تولید، برخورداری از طراحی، ساخت، ابعاد یا محدوده آبیاری پیشرفته در زمان خود، نوآوری در طراحی و ساخت، توجه به ملاحظات زیست‌محیطی، برخورداری از جایگاه برجسته مهندسی و همچنین نمایندگی بخشی از میراث فرهنگی، سنت و تمدن باشند.

۱۲ سازه تاریخی آبی ایران در مسیر ثبت جهانی

احسانی با اشاره به عملکرد سال‌های اخیر کمیته ملی ایران گفت: تاکنون ۱۲ سازه تاریخی آبی ایران در کمیسیون بین‌المللی مورد داوری قرار گرفته و شایستگی قرار گرفتن در فهرست سازه‌های تاریخی آبی جهان را به دست آورده‌اند.

وی افزود: در سال میلادی ۲۰۲۶ نیز چهار سازه دیگر از ایران مورد بررسی و داوری قرار خواهند گرفت و با اهدای تندیس، از این دستاوردها در سطح بین‌المللی تقدیر خواهد شد.

رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران، پل الله‌وردی‌خان در استان اصفهان، بند شادروان در استان خوزستان، بند امیر در استان فارس و سازه سیراف در استان بوشهر را چهار سازه‌ای عنوان کرد که در سال جاری در این فرایند قرار گرفته‌اند.

روایت تاریخی چهار سازه آبی ایران

احسانی درباره پل الله‌وردی‌خان در اصفهان گفت: این سازه برای بسیاری از مردم بیشتر به عنوان پلی بر روی رودخانه زاینده‌رود شناخته می‌شود، اما کارکرد آن در حوزه آب و کشاورزی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این سازه علاوه بر نقش ارتباطی، در گذشته در ارتباط با انحراف و مدیریت جریان آب نیز نقش داشته و حدود ۴۰۰ سال قدمت دارد و از شاهکارهای کم‌نظیر تاریخی کشور از نظر کارکرد و مهندسی محسوب می‌شود.

وی درباره بند امیر در استان فارس نیز اظهار کرد: این سازه همچنان فعال است و در زمینه کشاورزی و انحراف آب برای کشت در منطقه کارکرد دارد. قدمت این بند حدود هزار سال عنوان شده و سازه با ایجاد تراز مناسب آب، نقش مهمی در مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب منطقه داشته است.

رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران درباره بند شادروان در استان خوزستان نیز گفت: این سازه تاریخی از قدمت قابل توجهی برخوردار است و در کنار ارزش تاریخی، از نظر عملکرد مرتبط با جریان آب نیز دارای اهمیت است.

احسانی همچنین با اشاره به سازه سیراف در استان بوشهر اظهار کرد: این سازه حدود ۱۴۰۰ تا ۱۶۰۰ سال قدمت دارد و از جمله سازه‌هایی بوده که برای ذخیره‌سازی آب ناشی از بارش مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

شناسایی سازه‌های تاریخی کمترشناخته‌شده در دستور کار

وی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در کشور گفت: در سطح جهان حدود ۱۰۰ سازه تاریخی آبی شناسایی و معرفی شده و کمیته ملی ایران نیز فهرستی از سازه‌های تاریخی آبی کشور را آماده کرده است.

رئیس کمیته ملی آبیاری و زهکشی ایران افزود: بخش قابل توجهی از اطلاعات مربوط به این سازه‌ها در حال تکمیل است و رفت‌وآمدها و بررسی‌های لازم برای تکمیل اطلاعات سازه‌های تاریخی آبی ایران در حال انجام است.

احسانی با اشاره به پیوند میراث آبی و گردشگری اظهار کرد: ثبت و معرفی سازه‌های تاریخی آبی در سطح بین‌المللی، فرصت جدیدی را برای توسعه گردشگری آبی فراهم می‌کند و می‌توان از این ظرفیت در کنار نگاه مدرن به گردشگری آبی بهره گرفت.

وی ادامه داد: در ادامه این مسیر، شناسایی سازه‌های تاریخی کمترشناخته‌شده در سطح ملی نیز در دستور کار قرار دارد و در کنار معرفی این سازه‌ها، موضوع نگهداری و حفاظت از آنها باید به صورت جدی مورد توجه قرار گیرد.

تأکید بر معرفی میراث آبی ایران در بستر گردشگری بین‌المللی

احسانی در پایان با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های بین‌المللی برای معرفی میراث آبی کشور گفت: لازم است سازه‌های تاریخی آبی ایران که واجد ارزش‌های جهانی هستند، در بستر گردشگری نیز معرفی شوند.

وی از وزیر نیرو و وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خواست با استفاده از ظرفیت‌های موجود در پلتفرم‌ها و ساختارهای مرتبط با گردشگری، زمینه معرفی این میراث ارزشمند در سطح ملی و بین‌المللی را فراهم کنند.