دوشنبه, 18 خرداد 1405
به گزارش شبکه خبری آب ایران به نقل از روابط عمومی شرکت آب منطقهای البرز، در شرایطی که آمارها از افزایش نسبی بارندگی نسبت به سال گذشته حکایت دارد، مدیران حوزه آب البرز معتقدند بحران آب نهتنها پایان نیافته، بلکه وارد مرحلهای عمیقتر و پیچیدهتر شده است؛ مرحلهای که به گفته مسئولان، «دیگر فقط پشت سدها دیده نمیشود و حالا به لایههای زیرزمین رسیده است».
نشست خبری شرکت آب منطقهای البرز در قالب پنل تخصصی به مناسبت هفته روابط عمومی و ارتباطات، روز دوم خردادماه ۱۴۰۵ با حضور داود نجفیان، مدیرعامل شرکت، فرهاد شهبازی معاون طرح و توسعه و محمد جهانشاهی معاون حفاظت و بهرهبرداری، در سالن امام علی(ع) مؤسسه آموزشی وزارت نیرو در البرز برگزار شد؛ نشستی که در آن، مدیران حوزه آب استان، تصویری صریح و گاه نگرانکننده از آینده منابع آبی البرز ارائه کردند.
در این مراسم عباسعلی کیخایی؛ مدیرکل روابط عمومی شرکت مدیریت منابع آب ایران و محمدباقر فرهند؛ مدیرکل روابط عمومی استانداری البرز نیز حضور داشتند.
همچنین از خبرنگاران همراه شرکت آب منطقهای البرز در پوشش رسانهای جنگ رمضان نیز قدردانی به عمل آمد و در ادامه، آیین کاشت نهال به یاد شهدای صنعت آب و برق کشور برگزار شد.
«مهستان»؛ پروژهای برای بازتعریف تأمین آب غرب البرز
یکی از مهمترین محورهای این پنل تخصصی پرسش و پاسخ، تشریح پروژههای راهبردی تأمین آب در غرب استان بود؛ پروژههایی که به گفته مدیران آب منطقهای، نقش مهمی در کاهش فشار بر منابع زیرزمینی و ایجاد پایداری در شبکه تأمین آب استان خواهند داشت.
فرهاد شهبازی؛ معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقهای البرز، با اشاره به بهرهبرداری از پروژه تصفیهخانه و آبرسانی غرب استان گفت: این پروژه با اعتباری بالغ بر هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان تکمیل شده و اکنون آب شرب شهرهای مهستان، ساوجبلاغ، نظرآباد، اشتهارد و روستاهای تابعه را تأمین میکند.
به گفته وی، مطالعات جامع آبرسانی البرز از سال ۱۴۰۲ دارای ردیف ملی شده و اکنون بخش اجرایی آن در حال انجام است. همچنین پروژههای انتقال آب به شرق استان، با هدف جبران افت شدید سفرههای زیرزمینی در مناطقی مانند فردیس و گرمدره، وارد فاز اجرایی شدهاند.
شهبازی با اشاره به افت بیش از ۲۰۰ متری سطح آب زیرزمینی در برخی مناطق شرق استان تأکید کرد: اجرای ۱۴ کیلومتر خط انتقال آب، بخشی از برنامهای است که قرار است آب سطحی رودخانه کرج را پس از تصفیه به مناطق شرقی البرز منتقل کند.
بارش هست؛ اما بحران تمام نشده است
اگرچه میزان بارشهای امسال نسبت به سال گذشته افزایش یافته، اما مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز معتقد است مقایسه شرایط کنونی با سال گذشته، خطایی کارشناسی است.
داوود نجفیان در این نشست با اشاره به اینکه سال گذشته یکی از خشکترین سالهای نیمقرن اخیر بوده، گفت: میزان بارش امسال استان حدود ۳۲۰ میلیمتر ثبت شده که نزدیک به ۱۰۰ میلیمتر بیشتر از سال گذشته است، اما همچنان نسبت به متوسط بلندمدت بین ۴۰ تا ۴۵ میلیمتر عقب هستیم.
وی تأکید کرد: سال گذشته یک سال استثنایی و بحرانی بود و مقایسه وضعیت فعلی با آن، تصویر درستی از شرایط منابع آبی ارائه نمیدهد.
نجفیان همچنین با اشاره به وضعیت سدهای استان اظهار کرد: در حال حاضر حجم آب موجود در سد طالقان حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب از مجموع ۴۲۰ میلیون مترمکعب ظرفیت مخزن است؛ به عبارتی کمتر از نصف ظرفیت سد.
وی افزود: ورودی سد کرج امسال نسبت به پارسال دو برابر شده و وضعیت ذخیرهسازی نسبت به سال گذشته بهتر است، اما این به معنای عبور از بحران نیست.
«ابر بحران» زیر زمین جریان دارد
شاید مهمترین بخش نشست، هشدار صریح مدیرعامل آب منطقهای البرز درباره وضعیت آبخوانها و منابع زیرزمینی بود؛ جایی که به گفته او، بحران اصلی امروز آب کشور شکل گرفته است.
نجفیان اعلام کرد: طی سالهای گذشته حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب از ذخایر آب زیرزمینی استان از دست رفته؛ رقمی معادل ۱۰ برابر حجم سد کرج.
وی تأکید کرد: حتی اگر ۱۰ سال متوالی بارندگی مشابه امسال داشته باشیم، باز هم جبران این حجم از افت آبخوانها در کوتاهمدت ممکن نیست.
مدیرعامل آب منطقهای البرز با اشاره به اینکه حدود ۷۵ درصد منابع آبی استان وابسته به آبهای زیرزمینی است، افزود: در برخی مناطق کشور برداشت از منابع تجدیدپذیر حتی به بیش از ۱۲۰ درصد رسیده و این یعنی استفاده از حقابه نسلهای آینده.
نجفیان تصریح کرد: دیگر صرف پروژههای سازهای و سدسازی پاسخگوی بحران نیست. امروز باید به سمت مدیریت مصرف، بازچرخانی آب و احیای آبخوانها حرکت کنیم.
تغذیه مصنوعی، شنچالهها و نبرد برای نجات آبخوانها
بخش دیگری از نشست به اقدامات فنی برای حفاظت از منابع زیرزمینی اختصاص داشت؛ از تغذیه مصنوعی آبخوانها تا ساماندهی شنچالههای دشت سرخاب.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز با اشاره به ظرفیت رودخانههای کرج و کردان برای تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی گفت: در ماههای اخیر بخشی از روانآبها بهصورت هدفمند به آبخوانها هدایت شده است.
نجفیان افزود: صیانت از آبخوانها نیازمند ساماندهی فعالیتهای برداشت مصالح، جلوگیری از بهرهبرداریهای غیرمجاز و رعایت دقیق ضوابط زیستمحیطی است.
به گفته او، مدیریت منابع آب زیرزمینی امروز صرفاً یک موضوع فنی نیست و به مسئلهای راهبردی در حوزه امنیت آبی و حفاظت از منابع طبیعی استان تبدیل شده است.
بسیاری از قنوات کارکرد اصلی خود را از دست دادهاند
محمد جهانشاهی، معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت نیز با اشاره به وضعیت قنوات و منابع سنتی آب گفت: افت شدید سطح آب زیرزمینی باعث شده بسیاری از قنوات کارکرد اصلی خود را از دست بدهند و در برخی مناطق حتی تحت تأثیر نفوذ فاضلاب قرار گیرند
جهانشاهی همچنین با اشاره به برخی مباحث مطرحشده درباره احتمال تأثیرگذاری فناوریهای نوین بر الگوهای بارشی گفت: این موضوع در نشستهای تخصصی میان مراکز تحقیقاتی آب، سازمان هواشناسی و بخشهای کارشناسی کشور مورد بررسی قرار گرفته، اما هنوز جمعبندی قطعی علمی درباره آن وجود ندارد.
به گفته وی، بخش عمده تحلیلهای علمی، کاهش بارندگیها را ناشی از تغییرات اقلیمی و الگوهای منطقهای خشکسالی میدانند، هرچند برخی دیدگاهها نیز بر ضرورت ادامه مطالعات در این حوزه تأکید دارند.
معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای البرز در ادامه، توسعه شهری بدون توجه به ظرفیتهای آبی را یکی از عوامل تشدید آسیب به منابع سنتی آب عنوان کرد و افزود: در بسیاری از مناطق، کاهش شدید سطح آبهای زیرزمینی باعث شده قنوات تاریخی عملاً کارکرد خود را از دست بدهند و در برخی نقاط نیز به دلیل نبود نظارت کافی و نفوذ آلایندهها، این مجاری سنتی با تهدیدهای زیستمحیطی و بهداشتی مواجه شوند؛ موضوعی که به گفته او، ضرورت بازنگری در مدیریت شهری و حفاظت از زیرساختهای سنتی آب را بیش از گذشته آشکار میکند.
وقتی آب وارد «وضعیت جنگی» میشود
یکی از متفاوتترین بخشهای نشست، تشریح تمهیدات پدافندی برای حفاظت از زیرساختهای آب در شرایط بحران بود.
نجفیان با اشاره به تهدیدات احتمالی علیه زیرساختهای انرژی و آب کشور گفت: در صورت خروج خطوط انتقال آب از مدار، برنامههای پدافندی فعال پیشبینی شده است.
به گفته وی، ۴۰ حلقه چاه اضطراری در حاشیه رودخانه کرج تجهیز و آمادهباش شدهاند تا در شرایط بحرانی، تأمین آب شرب دچار اختلال نشود.
وی همچنین از پیشبینی شبکه توزیع آب با تانکر و حتی بستهبندی آب از چشمههای طالقان و چالوس در شرایط اضطراری خبر داد.
مدیرعامل آب منطقهای البرز تأکید کرد: امروز آب در شرایطی قرار گرفته که باید با نگاه پدافندی و امنیت زیرساختی به آن توجه کرد.
مشارکت مردم؛ آخرین فرصت برای عبور از بحران
در کنار تمام پروژهها و اقدامات اجرایی، مدیران آب منطقهای البرز تأکید کردند بدون مشارکت مردم، عبور از بحران ممکن نخواهد بود.
نجفیان با اشاره به کاهش هشت میلیون مترمکعبی مصرف آب در البرز و تهران طی سال ۱۴۰۳ گفت: این میزان صرفهجویی نشان داد ظرفیت بزرگی برای اصلاح الگوی مصرف وجود دارد.
وی افزود: اعتماد عمومی و شفافیت، حلقه مفقوده مدیریت منابع آب است و رسانهها میتوانند در بازسازی این اعتماد نقش کلیدی ایفا کنند.
در همین راستا، موضوع هوشمندسازی چاههای کشاورزی نیز یکی دیگر از محورهای مهم نشست بود.
به گفته مدیرعامل شرکت، تاکنون سه هزار و ۹۶۲ حلقه چاه به سامانه هوشمند کنترل مصرف مجهز شدهاند و چاههای فاقد کنتور هوشمند، با قطع برق مواجه خواهند شد.
پساب؛ واژه کلیدی آینده آب
استفاده از پساب تصفیهشده در صنعت و کشاورزی، یکی دیگر از محورهای مورد تأکید مدیران آب منطقهای البرز بود.
شهبازی با اشاره به برنامه جایگزینی پساب به جای آب خام در صنایع گفت: امکان انتقال حدود ۲۰ میلیون مترمکعب پساب تصفیهشده به شهرک صنعتی کوثر فراهم شده است.
وی تاکید کرد که توسعه استفاده از پساب در بخش کشاورزی، یکی از مهمترین راهکارهای کاهش فشار بر منابع زیرزمینی خواهد بود؛ راهکاری که در بسیاری از کشورهای کمآب، به بخش جداییناپذیر مدیریت منابع آب تبدیل شده است.
نهالهایی به یاد شهدا؛ پایان انسانی یک نشست تخصصی
نشست خبری آب منطقهای البرز، در کنار مباحث تخصصی و هشدارهای صریح درباره آینده منابع آبی، با روایتی انسانی نیز همراه بود.
در پایان این مراسم، آیین کاشت نهال به یاد شهدای صنعت آب و برق کشور در جنگ رمضان برگزار شد؛ اقدامی نمادین که در کنار تقدیر از خبرنگاران و فعالان حوزه روابط عمومی، تلاش داشت یادآور مسئولیتی باشد که امروز بیش از هر زمان دیگری بر دوش مدیریت آب کشور قرار گرفته است؛ مسئولیت حفظ منابعی که دیگر فقط یک مسئله اجرایی نیستند، بلکه به بخشی از امنیت، زیست و آینده کشور تبدیل شدهاند.
ادامه