سرپرست حوضه آبریز ارومیه در گفتگو با شبکه خبری آب ایران مطرح کرد:

فرهاد ایمان‌شعار، سرپرست حوضه آبریز دریاچه ارومیه در گفتگو با خبرنگار شبکه خبری آب ایران، به واکاوی وضعیت فعلی این حوضه پرداخت.

وی گفت: وضعیت منابع آب این حوضه صرفاً تابع میزان بارندگی نیست؛ بلکه حتی در سال‌هایی با ترسالی نسبی، الگوی ناکارآمد مصرف و نحوه بهره‌برداری غیرصیانتی می‌تواند منجر به تشدید تنش آبی شود.

سرپرست حوضه آبریز دریاچه ارومیه افزود: تجربه سال‌های اخیر نشان داده است اتکای صرف به نوسانات اقلیمی بدون اصلاح ساختار مصرف، نمی‌تواند توازنی پایدار در منابع آب حوضه ایجاد کند.

بخش کشاورزی؛ کانون اصلی مصرف و چالش‌های فراروی آب

ایمان شعار با اشاره به سهم غالب بخش کشاورزی در سبد مصرفی منابع آب منطقه، تصریح کرد: بخش عمده‌ای از منابع آب سطحی و زیرزمینی در این حوزه صرف کشاورزی می‌شود؛ در حالی که در بسیاری از مناطق، الگوی کشت با الزامات اقلیمی و محدودیت‌های جدی منابع آب همخوانی ندارد. تداوم این روند، علاوه بر افت ذخایر استراتژیک آب، فرآیند احیای دریاچه ارومیه را نیز با چالش‌های جدی مواجه خواهد کرد.

فشار مضاعف بر ذخایر آب زیرزمینی

وی در ادامه، با ابراز نگرانی از وضعیت منابع آب‌های زیرزمینی مطرح کرد: برداشت‌های صیانتی‌نشده و بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی در دهه‌های گذشته، منجر به افت شدید سطح ایستابی، تنزل کیفیت منابع و تشدید خطر فرونشست زمین در برخی مناطق حوضه شده است. از این رو، کنترل دقیق برداشت‌ها و حرکت به سمت تعادل‌بخشی سفره‌های زیرزمینی، از الزامات بنیادین مدیریت پایدار در این حوضه برشمرده شد.

ضرورت حکمرانی فرابخشی و هماهنگی میان‌دستگاهی

سرپرست حوضه آبریز دریاچه ارومیه، پیچیدگی مدیریت بین‌بخشی را به عنوان یکی از گره‌های اصلی حوضه آبریز مطرح کرد و گفت: مدیریت بهینه منابع آب در این حوضه مستلزم هماهنگی استراتژیک میان دستگاه‌های متولی، به‌ویژه در مثلث «آب، کشاورزی و محیط‌زیست» است. هرگونه واگرایی در تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات پراکنده، اثربخشی برنامه‌های کنترل مصرف و حفاظت از منابع ملی را به شدت تقلیل می‌دهد.

رهیافت مدیریت تقاضا و اصلاح الگوی بهره‌برداری

وی با تأکید بر اینکه کلید عبور از بحران فعلی، چرخش از «مدیریت عرضه» به سمت «مدیریت توامان عرضه و تقاضا» است، تصریح کرد: اصلاح الگوی مصرف، ارتقای بهره‌وری در فناوری‌های کشاورزی و جلب مشارکت مسئولانه بهره‌برداران، محورهای بنیادین برنامه‌های نوین مدیریت آب در حوضه ارومیه است. بدیهی است که بدون اقناع و مشارکت فعال ذی‌نفعان محلی، دستیابی به اهداف پایداری و احیای اکولوژیک دریاچه ارومیه میسر نخواهد بود.

دوراندیشی راهبردی؛ شرط عبور از بحران

ایمان شعار در پایان با تأکید بر ضرورت جایگزینی نگاه‌های مقطعی با برنامه‌ریزی‌های بلندمدت خاطرنشان کرد: چالش‌های کنونی حوضه آبریز دریاچه ارومیه محصول تراکم تصمیمات کوتاه‌مدت در دهه‌های گذشته است؛ لذا برون‌رفت از این وضعیت نیازمند برنامه‌ریزی مستمر، واقع‌بینانه و منطبق بر توان اکولوژیک و ظرفیت‌های طبیعی حوضه خواهد بود.