مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی تشریح کرد:

به گزارش شبکه خبری آب ایران به نقل از روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان جنوبی، عباس سارانی، در نشست خبری با اصحاب رسانه به مناسبت هفته دولت، با تشریح وضعیت شکننده منابع آبی استان، از جهش چهار برابری جذب اعتبارات ملی، پیشرفت چشمگیر خطوط انتقال آب به شهرهای دارای تنش، تکمیل سازه‌های تغذیه مصنوعی در نواحی شرقی کشور و تحقق طرح‌های نوین بازتخصیص آب نظیر «بازار آب» خبر داد و تأکید کرد که در سایه کاهش ورودی سدها و وابستگی به ذخایر استراتژیک، ارتقای سواد آبی جامعه و تعادل‌بخشی سفره‌ها تنها مسیر استمرار حیات در پهنه شرق کشور است.

تأمین؛ حلقه نامرئی و زیربنایی چرخه آبرسانی

سارانی با اشاره به تفاوت بنیادین مأموریت‌های بخش تأمین و توزیع آب اظهار داشت: بخش عمده‌ای از اقدامات حوزه آب به زیرساخت‌های تأمین بازمی‌گردد که به دلیل قرار نگرفتن در خط مقدم ارتباط مستقیم با مصرف‌کننده نهایی، کمتر در کانون توجه افکار عمومی قرار می‌گیرد. در حقیقت آب استحصال‌شده از منابع مختلف در اختیار شرکت‌های آب و فاضلاب قرار داده می‌شود تا در شبکه شرب توزیع شود؛ این عدم نمود عینی در بخش‌های صنعت و خدمات نیز مشهود است، چرا که استقرار کارخانجات و اشتغال صنعتی تنها در بستر تأمین پایدار آب میسر می‌شود.

وی با اشاره به اینکه ۸۷ درصد منابع آب استحصال‌شده استان در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، ادامه داد: هرگونه اعمال محدودیت یا تعدیل در دبی پروانه‌های بهره‌برداری با هدف حفظ ذخایر استراتژیک برای دهه‌های آینده انجام می‌گیرد؛ تصمیمی دشوار که شاید در کوتاه‌مدت با چالش‌هایی همراه باشد، اما تضمین‌کننده حیات دشت‌ها و استمرار کشاورزی در بیست تا چهل سال آینده خواهد بود.

سفره‌های زیرزمینی زیر تیغ بهره‌برداری ۱۰۰ درصدی

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان با تبیین شرایط هیدرولوژیکی استان بیان کرد: بیش از ۹۹ درصد گستره جغرافیایی استان در اقلیم فراخشک قرار دارد. هرچند در سال آبی جاری بارندگی‌ها به ۱۱۹ میلی‌متر رسید و رشد ۸۵ درصدی نسبت به سال گذشته را ثبت کرد، اما این رقم در مقایسه با میانگین بلندمدت تنها حدود ۱۰ درصد افزایش داشته که به معنای بازگشت به وضعیت پایدار نیست.

وی با تفکیک اثر بارش‌ها بر منابع آبی تصریح کرد: بارش‌های فصلی اثرات مثبتی بر آبدهی چشمه‌ها و قنوات بر جای گذاشت، اما به دلیل شدت تبخیر و ویژگی‌های زمین‌شناختی، نفوذ بارندگی به لایه‌های عمیق نیازمند بازه‌های زمانی بسیار طولانی است؛ همچنین در حالی که در استانداردهای جهانی حداکثر ۴۰ تا ۴۵ درصد از آب تجدیدپذیر مصرف می‌شود، در این استان نزدیک به ۱۰۰ درصد پتانسیل تجدیدپذیر در حال برداشت است و عملاً از ذخایر استاتیک سفره‌ها تغذیه می‌شود.

تعدیل ۱۶ درصدی برداشت‌ها در چارچوب تعادل‌بخشی

سارانی با اشاره به اهداف طرح احیا و تعادل‌بخشی منابع آب زیرزمینی تشریح کرد: بر اساس مدل‌سازی‌های انجام‌شده، سقف برداشت مجاز در مرحله نخست باید به ۷۵ درصد آب تجدیدپذیر برسد. اگرچه بر اساس احکام برنامه هفتم توسعه می‌بایست میزان کسری مخزن ظرف دو سال جبران شود، اما به منظور جلوگیری از بروز شوک معیشتی به بهره‌برداران، این برنامه در قالب یک الگوی تعدیل پنج‌ساله تدوین شد که تاکنون ۱۶ درصد کاهش برداشت تحقق یافته و مابقی طی سه سال آتی اجرایی خواهد شد؛ همچنین بر اساس دستورالعمل‌های جدید، هدف‌گذاری نهایی کاهش برداشت به زیر ۶۰ درصد تعیین شده که نیازمند تقویت رویکردهای ترویجی و همراهی همه‌جانبه است.

وی به وضعیت نگران‌کننده مخازن سدهای استان نیز اشاره کرد و افزود: از مجموع ۷۵ میلیون مترمکعب ظرفیت اسمی ذخیره‌سازی در هشت سد مخزنی استان، در حال حاضر تنها ۱۲ میلیون مترمکعب آب موجود است که نشان‌دهنده پرشدگی ناچیز ۱۵ درصدی ظرفیت سدها است.

جهش اعتباری و گره‌گشایی از پروژه‌های اولویت‌دار

سارانی با تأکید بر لزوم پیگیری منابع اعتباری در سطح ملی اظهار داشت: اعتبارات تملک دارایی‌های سرمایه‌ای استان از رقم ۱۴۲ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ با رشدی چشمگیر به حدود ۶۰۰ میلیارد تومان در سال جاری رسیده که نشان‌دهنده افزایش بیش از چهار برابری منابع مالی برای تکمیل طرح‌های اولویت‌دار است.

وی در خصوص تأمین آب شرب شهر طبس تشریح کرد: با توجه به افت شدید حجم ذخیره سد نهرین به عنوان تامین کننده بخشی از آب شرب شهر طبس، اجرای خط انتقال ۳۲ کیلومتری با لوله ۴۰۰ میلی‌متری در دستور کار ویژه قرار گرفت. این طرح که با پیش‌بینی اعتبار ۵۰۰ میلیارد تومان سال‌ها متوقف مانده بود، با پیگیری‌های مداوم و استفاده از ردیف‌های رفع تنش آبی تکمیل شد و با تجهیز پنج حلقه چاه، ظرفیت انتقال ۱۰۰ لیتر در ثانیه (معادل ۲.۵ میلیون مترمکعب در سال) را برای شهر طبس و مجتمع‌های روستایی مسیر فراهم ساخت.

تأمین آب شرب بیرجند؛ سرمایه‌گذاری ۱.۲ همتی برای ادامه حیات کویر

سارانی در تشریح مهم‌ترین پروژه آبرسانی مرکز استان یادآور شد: طرح آبرسانی به شهر بیرجند به عنوان متراکم‌ترین کانون جمعیتی استان، در آخرین فاز اجرایی خود با احداث خط لوله‌ای به طول ۶۰ کیلومتر از منابع دشت‌های جنوبی در دست اجراست. پیش‌بینی مجموع اعتبارات این طرح بالغ بر ۱.۲ همت (هزار میلیارد تومان) است.

وی با اشاره به پیشرفت فیزیکی بالای ۶۵ درصدی این پروژه توضیح داد: با اخذ مصوبه سفر ریاست‌جمهوری و تخصیص‌های نقدی و اسناد خزانه به مبلغ ۳۴۰ میلیارد تومان در ماه‌های اخیر، تاکنون نزدیک به ۵۰۰ میلیارد تومان در این پروژه هزینه شده و با پیش‌بینی تأمین ۵۰۰ میلیارد تومان دیگر، کل خط لوله تا پایان سال جاری به بهره‌برداری خواهد رسید تا دغدغه تأمین آب شرب بیرجند و سایت‌های نهضت ملی مسکن مرتفع شود.

اخذ ماده ۲۳ برای طرح‌های آبرسانی شرق و شمال استان

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان جنوبی به طرح‌های مطالعاتی و مصوب برای شهرستان‌های شرقی اشاره کرد و گفت: پس از سال‌ها پیگیری، مطالعات خط انتقال آب از دشت‌های شرقی به شهرستان‌های درمیان، زیرکوه و نهبندان با هدف تأمین پایدار آب شرب پنج شهر و ۱۴۶ پارچه روستا تکمیل و موفق به دریافت مجوز ماده ۲۳ قانون الحاق شد. این طرح با ۱۵۰ کیلومتر خط انتقال و پتانسیل تأمین ۶.۵ میلیون مترمکعب آب، در لایحه بودجه برای اخذ ردیف اعتباری پایدار قرار گرفته است.

وی اضافه کرد: برای شهرستان فردوس نیز پروژه آبرسانی از فاصله‌ای حدود ۱۳۰ کیلومتر با ظرفیت تأمین سالانه سه میلیون مترمکعب و برآورد اعتباری ۱.۱ همت طراحی و جایگزین طرح‌های تنش آبی شد تا بدون وقفه وارد مراحل اجرایی شود؛ همچنین طرح آبرسانی شهرستان درمیان از دشت خوشاب با توان انتقال ۳.۷ میلیون مترمکعب و پیش‌بینی اعتباری ۱.۲ همت آماده عملیاتی شدن است.

انتقال آب از دریای عمان؛ ضرورت ملی برای توسعه شرق

سارانی با اشاره به لزوم بهره‌گیری از منابع نامتعارف تأکید کرد: پروژه ملی انتقال آب از دریای عمان به سه استان شرقی کشور (سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی و خراسان رضوی) با جامعه هدف ۱۲ میلیون نفر، شریان حیاتی توسعه محور شرق است. پیگیری‌ها برای تسریع در اجرای قطعه مربوط به استان در کارگروه ویژه با حضور مسئولان عالی کشور در حال انجام است تا کسری آب بخش‌های صنعت و خدمات در آینده جبران شود.

وی با اشاره به مهار روان‌آب‌ها در نوار شرقی کشورعنوان کرد: سد تغذیه مصنوعی بندان در شهرستان نهبندان پس از۱۴ سال رکود، با تزریق ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار تکمیل شد که علاوه بر ایمن‌سازی پایین‌دست در برابر سیلاب، تغذیه منابع زیرزمینی را محقق کرد؛ همچنین برای سدهای تغذیه مصنوعی کزیک و آهنگران نیز اعتباری بالغ بر۲۰۰ میلیارد تومان از محل منابع مدیریت بحران پیشنهاد شده که در مراحل نهایی تصویب هیئت دولت قرار دارد.

کنتورهای هوشمند، بازار آب و ساماندهی رودخانه‌ها

مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان جنوبی در تشریح ابزارهای غیرسازه‌ای مدیریت مصرف بیان کرد: تمام چاه‌های کشاورزی استان به کنتورهای هوشمند با قابلیت قرائت از راه دور تجهیز شده‌اند و مرکز پایش دیسپاچینگ به‌زودی راه‌اندازی می‌شود. علاوه بر این، خراسان جنوبی به عنوان چهارمین استان کشور، الگوی «بازار آب» را در شهرستان بشرویه به اجرا درآورد که بستری قانونی و شفاف برای دادوستد حجمی آب و ارتقای بهره‌وری اقتصادی این مایه حیات فراهم ساخته است.

سارانی در پایان با اشاره به تخصیص بیش از پنج میلیون مترمکعب آب به صنایع و معادن استراتژیک استان نظیر معادن طلا و منطقه ویژه اقتصادی ماهیرود بدون تحمیل بار اضافی بر دشت‌ها، به اقدامات حوزه مهندسی رودخانه‌ها پرداخت و خاطرنشان کرد: در طول دو سال و نیم اخیر، با هدف مدیریت ریسک سیلاب،۸۷ کیلومتر لایروبی، ۲.۹ کیلومتر احداث دیواره ساحلی، ۳۸.۵ کیلومتر نشانه‌گذاری و بیش از سه هکتار آزادسازی بستر و حریم رودخانه‌ها در قالب مصوبات کارگروه استانی انجام پذیرفته است.

پروژه احداث موزه بزرگ آب بیرجند

وی در خصوص تعهد شرکت آب منطقه‌ای به حفظ میراث فرهنگی و احیای بناهای کهن گفت:عملیات اجرایی موزه ملی آب بیرجند در یکی از بناهای تاریخی خریداری‌شده، با برآورد اولیه ۹۰ میلیارد تومان وارد فازاقدام شد.

با همکاری شرکت بازآفرینی شهری ایران و پیگیری نمایندگان محترم مجلس، سهم اعتباری ۱۵ میلیارد تومانی اولیه محقق شده و فاز نخست اجرایی طی روزهای آتی کلید خورده و ظرف یک سال آینده به بهره‌برداری خواهد رسید.

رسانه‌ها بازوی مطالبه‌گری و ترویج سواد آبی

سارانی با تأکید بر نقش کلیدی خبرنگاران به‌عنوان حلقه اتصال جامعه و دستگاه‌های اجرایی، رسانه‌ها را بازوی حمایتی مدیران در مطالبه‌گری دانست که قادرند با انعکاس دقیق چالش‌ها و ظرفیت‌های استان، توجه مسئولان کشوری را به منطقه جلب کنند.

وی در ادامه، ضمن قدردانی از حمایت‌های استاندار و وزارت نیرو، از اصحاب رسانه خواست با ایفای نقش پل ارتباطی میان مردم و مسئولان، اهمیت ارتقای «سواد آبی» و اصلاح الگوی مصرف را تبیین نمایند، چرا که در اقلیم خشک استان، مدیریت هر قطره آب به‌مثابه ضرورتی حیاتی برای بقا و توسعه پایدار است.