دوشنبه, 4 اسفند 1404
به گزارش خبرنگار شبکه خبری آب ایران، تهران امروز نه فقط با یک «کمبود مقطعی آب»، بلکه با یک بحران ساختاری در حوزه منابع آبی روبهروست؛ بحرانی که ریشه آن بیش از آنکه در یک سال کمبارش باشد، در سالها توسعه نامتوازن، بارگذاری بیضابطه جمعیت و بیتوجهی به توان اکولوژیک پایتخت نهفته است. در چنین شرایطی، پرسش اصلی این است: آیا میتوان بدون توقف بارگذاریهای جدید، از بحران آبی تهران عبور کرد؟
ششمین سال خشکسالی و مخازنی که به کف رسیدهاند
محمدصادق معتمدیان، استاندار تهران، چند روز پیش در گفتگو با رسانهها با اشاره به اینکه استان تهران در حال پشت سر گذاشتن ششمین سال خشکسالی متوالی است، وضعیت مخازن سدهای پنجگانه تهران (بهجز طالقان) را کمتر از ۶ تا ۷ درصد اعلام کرد؛ عددی که بهروشنی نشان میدهد ذخایر راهبردی آب پایتخت در وضعیت بحرانی قرار دارد.
به گفته او، بارشهای اخیر نیز تأثیر محسوسی در بهبود وضعیت نداشته و همچون سالهای گذشته، میزان بارندگی کمتر از حد نرمال بوده است. حتی بارش برف نیز در کوتاهمدت کمکی به عبور از بحران نمیکند؛ چراکه عمده اثر آن در خرداد و تیرماه و همزمان با ذوب برف و ورود روانآبها به سدها نمایان میشود.
استاندار تهران با اذعان به اینکه وضعیت منابع آبی «مناسب نیست»، تأکید کرد که در برخی موارد به دلیل سیاستهای نادرست گذشته، به ناچار محدودیتهایی برای شهروندان اعمال شد. وی اذعان کرد که بارگذاری جمعیتی در تهران بیش از پنج برابر توان اکولوژیک شهر انجام شده است.
بارگذاری بیوقفه؛ تشدیدکننده بحران
بر اساس اعلام استاندار، تنها در سال ۱۴۰۳ بیش از ۱۲۶ هزار مجوز ساخت واحد مسکونی در استان تهران صادر شده است. اگر برای هر واحد، میانگین چهار نفر جمعیت در نظر گرفته شود، این روند به معنای تحمیل صدها هزار نفر جمعیت جدید به شهری است که همزمان با بحران آب، ترافیک، آلودگی و کمبود سرانههای خدماتی دستوپنجه نرم میکند.
در چنین شرایطی، ادامه صدور مجوزهای گسترده ساختمانی بدون اثبات تأمین پایدار آب، عملاً به معنای تعمیق تنش آبی در سالهای آینده خواهد بود. هر واحد مسکونی جدید، یعنی مصرف بیشتر آب شرب، تولید بیشتر فاضلاب، افزایش فشار بر شبکه توزیع و وابستگی بیشتر به منابع زیرزمینیای که همین حالا نیز در آستانه فروپاشیاند.
فروش آینده پایتخت؟
عیسی بزرگزاده، سخنگوی صنعت آب، نیز چندی پیش، به نقل از یکی از مسئولان، اعلام کرد که تراکم ساختمانی تهران تا چند سال آینده، از پیش فروخته شده و این روند بهنوعی فروش آینده پایتخت است.
این درحالیست که به گفته بزرگزاده هرگونه افزایش جمعیت و ساختوساز باید منوط به رعایت اصول آمایش سرزمینی و اثبات تأمین پایدار آب باشد؛ در غیر این صورت، تهران با بحرانهای عمیقتری روبهرو خواهد شد.
سخنگوی صنعت آب، ریشه بحران آب تهران را در سیاستهای غلط توسعه شهری طی ۷۰ ـ ۸۰ سال گذشته میداند؛ زمانی که اجازه داده شد کلانشهرهای بزرگ در فلات مرکزی ایران شکل بگیرند. طرح جامع تهران برای حدود ۹ میلیون نفر طراحی شده بود، اما امروز با احتساب جمعیت شناور، بیش از ۱۴ میلیون نفر را در خود جای داده است. این جمعیت نهتنها منابع آب تهران، بلکه منابع کل حوضه آبریز مشترک با استانهای البرز و قزوین را که از سدهای طالقان، امیرکبیر، لار و لتیان تغذیه میشوند، تحت فشار قرار داده است.
وی همچنین تصریح کرد که ظرفیت آبخوانهای تهران عملاً تکمیل شده و حفر چاه جدید دیگر راهکار نیست. هر چاه جدید صرفاً آب را میان چاههای موجود تقسیم میکند و خروجی کلی را افزایش نمیدهد؛ اما فشار مضاعف بر سفرههای زیرزمینی، خطر فرونشست زمین را تشدید میکند؛ پدیدهای که اکنون صدها دشت کشور را درگیر کرده و در تهران نیز به یک تهدید جدی زیرساختی بدل شده است.
چرا توقف بارگذاری، یک راهکار پیشگیرانه است؟
مدیریت مصرف، فرهنگسازی، اصلاح شبکههای فرسوده و توسعه بازچرخانی آب، همگی ضروریاند؛ اما هیچکدام زمانی که جمعیت شهر همچنان در حال افزایش است، بهتنهایی کافی نخواهند بود. اگر ورودی جمعیت و ساختوساز کنترل نشود، هرگونه صرفهجویی بهسرعت با تقاضای جدید خنثی خواهد شد.
توقف یا دستکم تعلیق بارگذاریهای جدید در تهران میتواند سرعت افزایش تقاضای آب را مهار کند؛ فرصت احیای نسبی منابع زیرزمینی را فراهم آورد؛ امکان بازنگری در سیاستهای آمایش سرزمینی را ایجاد کند و از تبدیل تنش آبی به بحران اجتماعی و اقتصادی جلوگیری کند. این تصمیم، نه یک اقدام سلبی، بلکه یک سیاست پیشگیرانه برای حفظ زیستپذیری پایتخت است.
ضرورت توقف بارگذاریهای جدید و مشروطسازی هرگونه ساختوساز به اثبات تأمین پایدار آب
آنچه امروز از زبان استاندار تهران و سخنگوی صنعت آب شنیده میشود، دو روایت از یک واقعیت مشترک است: منابع آبی تهران در وضعیت هشدار قرار دارد و ادامه این روند، آینده پایتخت را با مخاطرات جدی مواجه میکند.
تهران دیگر تاب آزمون و خطای تازهای در حوزه بارگذاری جمعیت ندارد. اگر قرار است تنش آبی مدیریت شود و پایتخت از مرز بحران عبور نکند، توقف بارگذاریهای جدید و مشروطسازی هرگونه ساختوساز به اثبات تأمین پایدار آب، باید بهعنوان یکی از اصلیترین راهکارهای پیشگیرانه در دستور کار قرار گیرد. آینده تهران، بیش از هر زمان دیگر، به تصمیمهای امروز وابسته است.
کلیدواژهها:
#منابع_آب #تهران #تنش_آبی #استاندار_تهران #صنعت_آب #سخنگوی_صنعت_آب #توسعه_شهری
ادامه