روایت ۱۳۰ غرق‌شدگی طی یک دهه در آذربایجان‌شرقی؛ وقتی آرامش آب فریبنده می‌شود

به گزارش شبکه خبری آب ایران، مرور آمار حوادث غرق‌شدگی در منابع و تأسیسات آبی آذربایجان‌شرقی طی یک دهه گذشته نشان می‌دهد ۱۳۰ نفر در این مدت جان خود را از دست داده‌اند. رودخانه‌ها با ۶۹ مورد بیشترین سهم را داشته‌اند؛ پس از آن مخازن سدها با ۴۶ مورد قرار دارند و شبکه‌های آبیاری نیز شاهد ۶ مورد و چاه‌ها، دریاچه‌های مصنوعی و تالاب‌ها مجموعاً شاهد ۹ مورد غرق‌شدگی بوده‌اند.

رودخانه؛ جایی که شرایط آب در چند متر تغییر می‌کند

رودخانه برای چشم انسان یک مسیر مشخص از آب است، اما شرایط آن در همه نقاط یکسان نیست. عمق، سرعت جریان و شکل بستر می‌تواند در فاصله‌ای کوتاه تغییر کند و فردی که چند قدم داخل آب می‌رود، ممکن است ناگهان با افت بستر یا جریان قوی‌تری مواجه شود. شاید به همین دلیل است که رودخانه‌ها در آمار ده ساله استان، بیشترین سهم را دارند.

پشت سد، یک دریاچه تفریحی ساخته نشده است

سطح وسیع آب پشت سدها نیز می‌تواند احساس امنیت ایجاد کند؛ منظره‌ای آرام که از دور حتی شبیه یک دریاچه طبیعی به نظر می‌رسد. اما سد پیش از آنکه یک منظره باشد، یک تأسیسات مهندسی و محل ذخیره و تنظیم آب است. عمق مخزن، شیب بستر، رسوبات، تغییرات تراز آب و جریان‌های ناشی از ورود و خروج آب، شرایطی ایجاد می‌کنند که در یک استخر استاندارد وجود ندارد. ۴۶ مورد غرق‌شدگی در مخازن سدهای استان طی ده سال اهمیت همین موضوع را نشان می‌دهد.

کانال آب، مسیر عبور است نه محل ورود

در شبکه‌های آبیاری، سرعت جریان، دیواره‌های کانال و دسترسی محدود به نقاط خروج، ورود به آب را بسیار خطرناک می‌کند. ثبت ۶ مورد غرق‌شدگی در شبکه‌های آبیاری نیز بخشی از همین واقعیت است. چاه‌ها، تالاب‌ها و دریاچه‌های مصنوعی نیز با وجود تفاوت ماهیت، یک وجه مشترک دارند: ظاهر آنها الزاماً میزان خطر را نشان نمی‌دهد. در این بخش نیز ۹ مورد غرق‌شدگی ثبت شده است.

مسئله فقط هشدار دادن نیست؛ مسئله جدی گرفتن هشدار است

در بسیاری از نقاط پرخطر، تابلوهای هشدار و بنرهای اطلاع‌رسانی نصب شده و بارها درباره خطر شنا در مخازن سدها، رودخانه‌ها و شبکه‌های آبیاری اطلاع‌رسانی شده است. با این حال، گاهی هشدار دیده می‌شود اما جدی گرفته نمی‌شود. عبارت «شنا ممنوع» یک توصیه تشریفاتی نیست؛ پشت آن، ویژگی‌های فنی همان نقطه و احتمال وقوع خطری قرار دارد که ممکن است برای فرد قابل مشاهده نباشد.

غرق‌شدگی معمولاً با یک تصمیم بزرگ شروع نمی‌شود؛ ممکن است با چند قدم نزدیک شدن به آب، رفتن برای خنک شدن یا تلاش برای برداشتن وسیله‌ای که داخل آب افتاده آغاز شود. کودکان و نوجوانان نیز ممکن است تفاوت میان یک استخر استاندارد و یک مخزن سد یا رودخانه را به‌درستی تشخیص ندهند و حضور آنها در حاشیه منابع آبی بدون نظارت کافی، خطر را افزایش دهد.

۱۳۰ نفر؛ عددی که می‌توانست کمتر باشد

اگر این گزارش فقط درباره ۱۳۰ نفر بود، شاید در نهایت یک جدول آماری بیشتر نبود؛ اما اهمیت ماجرا در این است که بخش قابل توجهی از این حوادث با رفتار پیشگیرانه قابل اجتناب است. دستگاه‌های متولی در کنار اقدامات فنی و ایمنی، مسئول اطلاع‌رسانی و مشخص کردن نقاط پرخطر هستند؛ اما پیشگیری زمانی کامل می‌شود که هشدار از روی تابلو به رفتار مردم منتقل شود.

در نهایت، شاید مهم‌ترین نکته این آمار همین باشد که آب همیشه با خروش و موج خطر خود را نشان نمی‌دهد. گاهی آرام است، زیباست و حتی دعوت‌کننده به نظر می‌رسد؛ اما چند متر پایین‌تر، شرایط کاملاً متفاوتی جریان دارد.

در آذربایجان‌شرقی طی یک دهه، ۱۳۰ نفر قربانی همین فاصله میان «آنچه دیده می‌شود» و «آنچه واقعاً در آب جریان دارد» شده‌اند. این بار، پیش از آنکه آب را زیبا ببینیم، باید خطرش را هم ببینیم. هر رودخانه، هر مخزن و هر پهنه آبی، محل شنا نیست؛ گاهی امن‌ترین فاصله از آب، همان فاصله‌ای است که تابلوی هشدار برای ما تعیین کرده است.