مدیرعامل آب منطقهای فارس:

به گزارش شبکه خبری آب ایران به نقل از روابط عمومی شرکت آب منطقهای فارس، به اعتقاد سیاوش بدری، فرهنگسازی و بهینه شدن مصرف آب در بخشهای مختلف خصوصا کشاورزی، با مشارکت عموم مردم، موثرترین راهکار برای مدیریت، حفاظت و صیانت از منابع ارزشمند و محدود آب به شمار میرود.
رئیس هیئت مدیره آب منطقهای فارس گفت: میانگین بارندگی سال آبی جاری به ۳۵۵ میلیمتر رسید که نسبت به میانگین بلندمدت ۵۷ ساله و میانگین سالانه، افزایش نشان میدهد.
بدری پراکندگی جغرافیایی بارندگیها را نسبت به سنوات گذشته متفاوت ارزیابی و خاطرنشان کرد: امسال خوشبختانه شاهد بارندگیهای خوبی در مناطق کمبارش و گرمسیری جنوب و شرق استان فارس بودیم که این امر موجب کمک به تامین نیاز آبی شهروندان شد.
وی با تاکید براینکه طی سال آبی جاری، در هیچ نقطه جمعیتی استان فارس شاهد بحران یا تنش آبی نبودهایم، گفت: کمترین بارندگی ثبتشده طی سال آبی جاری در فارس با ۱۱۷ میلیمتر مربوط به شهرستان اقلید و بیشترین میزان بارندگی با ۶۷۰ میلیمتر مربوط به شهرستان سپیدان بود.
ذخیره آب سدهای فارس به ۳۸ درصد رسید
بدری با یادآوری اینکه حجم کل مخازن سدهای فعال فارس ۳ میلیارد و ۸۰ میلیون مترمکعب است، خاطرنشان کرد: هم اکنون ذخیره آبی ۱۰ سد در دست بهرهبرداری فارس حدود ۱ میلیارد و ۱۶۶ میلیون مترمکعب برآورد میشود که معادل ۳۸ درصد کل حجم مخازن این سدها است. وی افزود از این میزان تنها نزدیک به ۷۰۰ میلیون متر مکعب قابل استفاده است.
به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس، سدهای تأمین کننده آب شرب مراکز جمعیتی بزرگ استان در شرایط مناسبی قرار دارد، تصریح کرد: با تدابیر اندیشیده و اجرا شده و علیرغم مواجهه با شرایط جنگی، گرمای شدید و افت سطح منابع آب زیرزمینی، تامین نیاز آبی مراکز جمعیتی فارس بدون هیچ مشکلی انجام شده است.
بدری همچنین گفت: با وجود کاهش نسبی بارندگی در حوزه آبریز سد درودزن، با هدف کمک به تأمین امنیت غذایی و با تصمیم کارگروه مربوط، بیش از ۱۰۴ میلیون مترمکعب آب برای بهرهبرداران بخش کشاورزی اراضی پائیندست سد درودزن در شهرستانهای مرودشت، زرقان و خرامه رهاسازی شد که بر اساس گزارشهای بخش کشاورزی، میزان برداشت محصولات از این اراضی نیز قابل توجه بوده است.
وابستگی ۸۵ درصدی فارس به منابع آب زیرزمینی
بدری با بیان اینکه استان فارس نزدیک به ۱۰۰ هزار منبع آبی شامل چاه، چشمه و قنات دارد، گفت: تعداد چاههای مجاز استان فارس به تنهایی با تعداد چاههای موجود در ۱۶ استان کشور برابری میکند.
وی، میزان برداشت سالانه از منابع آب سطحی و زیرزمینی استان را بر اساس آماربرداری سال ۱۳۹۸ بالغ بر ۶.۸ میلیارد مترمکعب اعلام و اضافه کرد: حدود ۸۵ درصد نیاز آبی استان از منابع آب زیرزمینی و حدود ۱۵ درصد از منابع آب سطحی تأمین میشود؛ در حالی که میانگین کشوری در این زمینه شرایط متفاوت و از آبهای سطحی بهره بیشتری برده می شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس گفت: براساس آمارگیری سال ۱۳۹۸، بالغ بر ۹۰ درصد مصرف آب به بخش کشاورزی، ۸ درصد به شرب و ۲ درصد به صنعت و خدمات اختصاص دارد، اگرچه رشد جمعیت در نقاطی نظیر کلانشهر شیراز و شتاب توسعه صنعتی، برآورد میشود که سهم این دو بخش نسبت به آخرین آمارگیری افزایش یافته باشد.
کسری حدود ۶۰۰ میلیون مترمکعبی آب در فارس
بدری با اشاره به فشار واردشده بر منابع آبی استان فارس گفت: برداشتهای سالهای گذشته، توسعه شهرها، افزایش جمعیت و تغییرات اقلیمی موجب شده است فارس با کسری سالانه حدود ۶۰۰ میلیون مترمکعب آب مواجه باشد.
وی افزود: طی حدود ۲ دهه گذشته در استان فارس بهطور متوسط با افت حدود ۳۰ سانتیمتری افت تراز آب زیرزمینی مواجه بودهایم که این امر عامل اصلی در بروز پدیده فرونشست زمین در نقاطی از استان است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس گفت: براساس دادههای مرکز زمینشناسی در برخی مناطق استان فارس نظیر شهرستان مرودشت، میزان فرونشست قابل توجه است این موضوع ضرورت اجرای دقیق برنامههای حفاظت و صیانت از منابع آب زیرزمینی را دوچندان میکند.
لزوم اجرای تکالیف قانونی در استفاده از منابع آبی
بدری استفاده از منابع آب غیرمتعارف را یکی از راهکارهای مدیریت شرایط موجود دانست و گفت: استفاده از پساب تصفیهخانههای فاضلاب و آب دریا برای تامین نیاز آبی بخشهایی نظیر صنعت، خدمات، فضای سبز و ... دستور کار جدی قرار دارد و بر اساس برنامه هفتم توسعه، صنایع، فضای سبز و خدمات باید به سمت استفاده از آب غیرمتعارف حرکت کنند.
او افزود: در استان فارس اقدامات قابل توجهی برای احداث و بهرهبرداری از تصفیهخانههای فاضلاب انجام شده است و استفاده از پساب در دستور کار شرکت آب منطقهای و سایر دستگاههای مرتبط قرار دارد.
بدری با اشاره به تخصیص ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب دریا به استان فارس گفت: تاکنون ۱۴۵ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به سرمایهگذاران واگذار شده است و پروژه انتقال آب دریا مراحل اجرایی را طی میکند.
وی ادامه داد: مسیر پیشبینیشده انتقال آب دریا مناسب است به طوریکه این خط انتقال از مناطق پارسیان، لامرد، لارستان و بخشی از شهرستانهای شرقی فارس را در بر میگیرد.
تجهیز نیمی از چاههای مجاز فارس به کنتور هوشمند
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس یکی از راهکارهای مدیریت منابع آب را نصب کنتورهای هوشمند روی چاههای مُجاز عنوان و اضافه کرد: تاکنون حدود ۳۲ هزار و ۶۰۰ کنتور هوشمند در سطح استان نصب شده که این میزان حدود ۵۰ درصد کل چاههای مُجاز است.
او افزود: اضافهبرداشت از برخی چاههای مجاز و دارای پروانه، به دلیل نبود ابزار اندازهگیری دقیق، قابل توجه است و در برخی موارد برداشتها به دو برابر میزان مندرج در پروانه میرسد. با تکمیل نصب کنتورهای هوشمند، میزان برداشت چاهها به شکل دقیق کنترل خواهد شد.
بدری فرهنگسازی و اصلاح الگوی مصرف را از مهمترین راهکارهای مدیریت آب دانست و گفت: با توجه به اینکه حدود ۹۰ درصد مصرف آب استان فارس مربوط به بخش کشاورزی است، رعایت الگوی کشت میتواند تأثیر بسزایی در حفاظت از منابع آبی داشته باشد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس با اشاره به اجرای طرح داناب گفت: در این طرح حدود ۳۰۰ هزار دانشآموز و سه هزار معلم تحت آموزشهای مرتبط با مدیریت و حفاظت از منابع آب قرار گرفتهاند و نتایج ارزیابیهای انجامشده نشاندهنده اثربخشی این آموزشهاست.
اجرای ۲۴ طرح و حدود ۴۰ پروژه آبی
بدری درباره پروژههای سازهای آب منطقهای فارس گفت: در حال حاضر حدود ۲۴ طرح و نزدیک به ۴۰ پروژه آبی در فارس مراحل مختلف مطالعه، اجرا و تأمین اعتبار را طی میکند.
وی ادامه داد: یکی از مهمترین پروژهها در این بخش، سد هایقر فیروزآباد است که با ۹۸ درصد پیشرفت فیزیکی، تامین کننده نیاز آبی ۲ صنعت بزرگ با ۵ هزار اشتغال مستقیم و سایر بخشها به شمار میرود.
بدری همچنین از پیشرفت بیش از ۸۷ درصدی سد نرگسی شهرستان کازرون خبر داد و گفت: عملیات خاکریزی این سد با حجم حدود ۱۰۶.۴ میلیون مترمکعب به پایان رسیده و اقدامات مربوط به تجهیزات مکانیکی و ابزار دقیق نیز در حال انجام است.
وی ضمن ابراز امیدواری نسبت به آبگیری سد نرگسی در آینده نزدیک، گفت: این سد تأمین کننده بخشی از نیاز آبی شهرستانهای کازرون و فراشبند در بخشهای شرب، کشاورزی، صنعت و محیط زیست است.
مدیرعامل آب منطقهای فارس افزود: غیر از پروژه انتقال آب از دریا، بیش از ۸۶۰ کیلومتر خطوط انتقال آب در نقاط مختلف استان اجرا شده و در دست بهرهبرداری است و حدود هزار و ۲۰۰ کیلومتر خط انتقال نیز در دست مطالعه قرار دارد.
خط سوم آبرسانی به شیراز وارد مرحله اجرایی میشود
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس درباره خط سوم آبرسانی به شیراز گفت: مطالعات و طراحی پروژه آبرسانی از تنگ سرخ بشار به شیراز به پایان رسیده و در آینده نزدیک، در صورت طی شدن مراحل انتخاب پیمانکار، عملیات اجرایی این پروژه آغاز خواهد شد.
او، این طرح را یکی از مگاپروژههای آبرسانی استان فارس دانست و افزود: این خط علاوه بر شهر شیراز، بخشی از مراکز جمعیتی شهرستان سپیدان را تحت پوشش قرار میدهد.
بدری همچنین از اجرای پروژههای آبرسانی به لارستان، خرامه، بخشی از مراکز جمعیتی زرقان و مرودشت، جهرم، سیمکان، داراب، دبیران و حاجیآباد زریندشت خبر داد و گفت: مجموع پروژههای سدسازی و خطوط انتقال آب استان بهطور متوسط حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارند و تلاش میکنیم در صورت تأمین منابع مالی، بخش مهمی از این پروژهها طی دو سال آینده وارد مدار بهرهبرداری شوند.
افزایش سهم آب سطحی در تأمین آب شرب فارس
بدری با اشاره به هدفگذاری وزارت نیرو برای افزایش سهم آب سطحی در تأمین آب شرب مراکز جمعیتی در افق ۱۴۴۵ گفت: پیش از تکمیل خط دوم آبرسانی به شیراز، حدود ۲۰ درصد آب مورد نیاز شهر از منابع سطحی و ۸۰ درصد از منابع زیرزمینی تأمین میشد.
او افزود: با بهرهبرداری از خط دوم آبرسانی به شیراز، سهم منابع سطحی در تامین نیاز آبی این کلانشهر به حدود ۳۶ درصد افزایش یافته است.
رئیس هیئت مدیره آب منطقهای فارس، با بیان اینکه تکمیل پروژههای خطوط انتقال در دست اجرا منجر به افزایش سهم منابع سطحی به ۴۵ درصد خواهد شد، گفت: با اجرای طرحهای در دست مطالعه، امیدوار هستیم که قبل از افق تعیین شده، سهم منابع آب سطحی در تامین نیاز آب شرب استان فارس که به مراتب پایدارتر است به ۶۶ درصد افزایش یابد.
مشارکت مردم در مدیریت آب
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس مشارکت مردم را یکی از محورهای مهم مدیریت منابع آب بر اساس دستورالعمل اجرایی بند "ت" ماده (۴۰) قانون برنامه هفتم پیشرفت عنوان و اضافه کرد: اعتقاد داریم مدیریت آب تنها نباید از سوی حاکمیت انجام شود و مردم و بهرهبرداران باید در فرآیند مدیریت منابع آب مشارکت داشته باشند.
وی با اشاره به تجربه موفق تشکیل تعاونی آببران در پاییندست سد سلمان فارسی اظهار کرد: در این برنامه آب مورد نیاز حدود چهار هزار هکتار اراضی زراعی و باغی پائین دست سد به شکل حجمی در اختیار تعاونی آببران قرار گرفته و با مدیریت این تشکل، توزیع شده است.
تدوین طرح جامع مدیریت آب فارس
بدری از تدوین طرح جامع مدیریت آب استان فارس نیز خبر داد و گفت: مطالعات این طرح از حدود ۲.۵ سال پیش آغاز شده و با مشارکت دستگاههای مختلف، دانشگاهیان، کشاورزان، صنایع و سایر ذینفعان ادامه یافته است.
وی افزود: در فرآیند تدوین این طرح، بیش از ۱۵ نشست تخصصی با حضور دانشگاهیان، صاحبنظران، گروداران، بهرهبرداران و ذینفعان برگزار و نظرات بخشهای مختلف دریافت شده است.
این مقام مسئول گفت: این طرح که برای نخستینبار با نگاهی جامع به بخشهای کشاورزی، صنعت و محیط زیست و در سه حوزه تأمین، انتقال و توزیع آب تدوین شده است، پس از تأیید کارگروه زیربنایی، در مسیر تصویب در شورای برنامهریزی استان قرار دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس گفت: این طرح میتواند بهعنوان نقشه راه مدیریت منابع آب استان مورد استفاده قرار گیرد و تصمیمات مربوط به طرحهای آبی بر اساس سناریوهای مختلف و پیامدهای آنها در سالهای آینده اتخاذ شود.
راهاندازی مرکز رصد و پایش منابع آب فارس
بدری همچنین از راهاندازی مرکز رصد و پایش منابع آب استان خبر داد و گفت: برای ایجاد انسجام در دادهها و اطلاعات و فراهم کردن زمینه تصمیمگیری دقیقتر، مرکز رصد و پایش منابع آب استان راهاندازی شده و زیرساختهای سختافزاری و نرمافزاری آن در حال تکمیل است.
او افزود: با راهاندازی کامل این مرکز، اطلاعات مربوط به چاهها اعم از کشاورزی، صنعتی، خدماتی و شرب، میزان برداشت آب، وضعیت کمی و کیفی آب سدها، خطوط انتقال و سایر دادههای منابع آب بهصورت متمرکز قابل رصد خواهد بود و این موضوع میتواند نقش مهمی در مدیریت مصرف و تصمیمگیریهای آینده داشته باشد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس با تأکید بر استمرار برنامهریزی برای تأمین آب شرب در استان گفت: جلسات مدیریت تنش آبی بهصورت منظم و هر دو هفته یکبار برگزار میشود و سناریوهای مختلفی برای تأمین آب شرب شهرها و شهرستانهای استان در نظر گرفته شده است.
بدری با اشاره به وضعیت تأمین آب در استان گفت: در دوره اخیر، با وجود شرایط موجود، در برخی مناطق استان قطعی آب نداشتیم و تلاش مجموعه آب منطقهای این است که با برنامهریزی و اقدامات پیشگیرانه، از ایجاد اختلال در تأمین آب شرب مردم جلوگیری شود.
وی افزود: جلسات مدیریت تنش آبی در سطح استان بهصورت مستمر و هر دو هفته یکبار برگزار و طی آن، وضعیت منابع و مصارف بررسی و برای سناریوهای مختلف تصمیمگیری میشود.
بدری ادامه داد: برای شهرها و شهرستانهای مختلف استان، سناریوهای متعددی برای تأمین آب شرب پیشبینی شده است تا حتی در صورت بروز مشکل در یک منبع یا منطقه، امکان جایگزینی و تأمین آب وجود داشته باشد و مردم با کمبود جدی مواجه نشوند.
کنترل برداشت از منابع آب
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس درباره کنترل چاههای غیرمجاز نیز گفت: یکی از اولویتهای اصلی شرکت، شناسایی و تعیین تکلیف چاههای غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند و بویژه کنترل اضافهبرداشت از منابع آب زیرزمینی است.
بدری افزود: میزان برداشت مجاز هر چاه براساس پروانه صادرشده و شرایط منطقه تعیین میشود و در صورت اضافهبرداشت، میزان مصرف رصد خواهد شد. برای مصرفکنندگان نیز پیامکهای هشدار ارسال میشود و در صورت استمرار تخلف و عبور از سقفهای تعیینشده، اقدامات قانونی و محدودیتهای لازم اعمال خواهد شد.
وی اضافه کرد: اطلاعات مربوط به مشترکانی که بیش از میزان مجاز برداشت دارند، در اختیار دستگاههای ذیربط قرار میگیرد و در چارچوب قوانین، اقدامات لازم برای کنترل مصرف انجام میشود.
وضعیت منابع آب پیرامون تالابهای فارس
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس درباره وضعیت منابع آبی تالابهای استان نیز گفت: در استان فارس ۱۴ تالاب وجود دارد که مجموع ظرفیت ذخیره آب آنها حدود ۲ میلیارد مترمکعب است، اما تغییرات ایجادشده در طبیعت و دخالتهای انسانی در وضعیت برخی از این تالابها تأثیرگذار بوده است.
بدری با اشاره به وظایف شرکت آب منطقهای در کارگروه تالابهای استان افزود: نصب کنتورهای هوشمند، پر کردن چاههای غیرمجاز و فراهم کردن شرایط لازم برای انتقال و رهاسازی آب به سمت تالابها از جمله اقداماتی است که در حوزه وظایف این شرکت دنبال میشود.
وی درباره تالاب بختگان گفت: در این منطقه اقدامات لازم برای تکمیل سازههای انتقال آب و ایجاد مسیر مناسب برای رهاسازی آب انجام شده تا در صورت تخصیص آب به محیط زیست، آب بهصورت مستقیم به تالاب برسد و در مسیر، مورد استفادههای دیگر قرار نگیرد.
بدری وضعیت تالاب پریشان در شهرستان کازرون را بسیار نگرانکننده توصیف و اضافه کرد: سطح آب زیر سطح تالاب آن بهشدت پایین رفته است. اطراف تالاب نیز تعداد قابل توجهی چاه غیرمجاز وجود دارد که شرکت آب منطقهای در چند نوبت برای پر کردن این چاهها اقدام کرده، اما اجرای کامل این طرح نیازمند همکاری سایر دستگاههای متولی است.
او تأکید کرد: موضوع تالاب پریشان یک مسئله بینبخشی است و فرمانداری، نیروی انتظامی، دستگاه قضایی، محیط زیست، سازمانهای مردمنهاد و سایر دستگاههای مرتبط باید برای تعیین تکلیف چاههای غیرمجاز اطراف این تالاب همکاری کنند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس افزود: این شرکت آمادگی کامل دارد تا در صورت فراهم شدن شرایط و همکاری دستگاههای متولی، نسبت به پر کردن چاههای غیرمجاز اطراف تالاب پریشان اقدام کند.
وی درباره دیگر تالابهای استان گفت: وضعیت تالاب مهارلو در مقایسه با پریشان مناسبتر است و در برخی مناطق نیز تعداد چاههای غیرمجاز قابل توجه نیست؛ با این حال، کنترل برداشت از منابع آب زیرزمینی در تمام مناطق استان با جدیت دنبال میشود.
مهار سیلاب هدف اصلی از احداث سد تنگ سرخ شیراز است
بدری با تشریح آخرین وضعیت پروژه سد تنگ سرخ شیراز گفت: هدف اصلی از اجرای این پروژه، کنترل سیلاب و جلوگیری از خسارتهای جانی و مالی ناشی از آن است.
وی با بیان اینکه این پروژه از سال ۱۳۹۳ آغاز و پس از مدتی متوقف شد، گفت: حدود 4 سال قبل، با تدبیر استاندار وقت موضوع در دستور کار قرار گرفت و کارگروهی تخصصی برای آن راهاندازی شد.
بدری با تصریح اینکه مطالعات مهندسی ارزش در خصوص این پروژه توسط بهترین مشاوران و متخصصان انجام و در اهداف و احجام سد، تجدید نظر شده است، گفت: ابتدا اهداف سد تنگ سرخ، کنترل سیلاب، مسائل زیستمحیطی و تأمین آب باغهای قصردشت و نیاز آبی شیراز بود اما در بازنگریها این اهداف تغییر کرد.
وی گفت: هدف اصلی احداث سد در شرایط فعلی، کنترل سیلاب تعیین و موضوع گردشگری نیز بهعنوان یکی از کارکردهای جانبی طرح در نظر گرفته شده است.
بدری با اشاره به کاهش ارتفاع و حجم مخزن سد در بازنگری، گفت: در نتیجه مطالعات و بررسیهای انجامشده، حجم مخزن سد به حدود ۱۱.۷ میلیون مترمکعب کاهش یافته است.
او با بیان اینکه نمایندگان دانشگاه، محیط زیست، آب منطقهای، شهرداری، استانداری و مشاوران تخصصی عضو کارگروه تخصصی این پروژه بودند، گفت: مجوزهای قانونی این پروژه در سطح استان و وزارت نیرو اخذ شده است.
بدری خاطرنشان کرد: علاوه بر مطالعات جامع، یک مطالعه مستقل زیستمحیطی نیز توسط یک شرکت تخصصی و مورد اعتماد مجموعه محیط زیست انجام و نتایج آن برای وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیط زیست ارسال شده است.
او تأکید کرد: آبی که در مخزن سد باقی میماند، عمدتاً مربوط به بخشی از روانآبهایی است که در شرایط فعلی از دسترس خارج شده و به دریاچه مهارلو نمیرسد. پس از تأمین این حجم محدود، آب از طریق سرریز وارد رودخانه خرم رود شده و به سمت دریاچه هدایت میشود.
بدری با تصریح اینکه بیشترین هدررفت آب در این پروژه مربوط به تبخیر طبیعی برآورد شده است، گفت: توجه داشته باشیم که عرض رودخانه خرمرود، طی سالهای گذشته بهشدت محدود شده به طوریکه از ۲۴۰ متر، در بعضی نقاط به ۳۸ متر کاهش یافته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای فارس تصریح کرد: رودخانه خرمرود که از وسط شیراز عبور میکند، ظرفیت عبور دادن سیلاب با دورههای بازگشت سیلاب های ۵۰، ۱۰۰ و ۲۰۰ ساله را ندارد.
وی ادامه داد: بر اساس بررسیهای مشاور، در صورت اجرا نشدن سد و ایجاد نشدن تأخیر در جریان سیلاب، بسیاری از سازههای تقاطعی و پلهای موجود در مسیر رودخانه در معرض خطر قرار میگیرند و احتمال ورود آب به محدوده شهری افزایش مییابد.
او افزود: حدود ۸۰ درصد از اهمیت و کارکرد طرح به موضوع کنترل سیلاب مربوط و گردشگری نیز در کنار آن بهعنوان یک ظرفیت جانبی مطرح است. با توجه به مشارکت ۵۰ درصدی وزارت نیرو و ۵۰ درصدی شهرداری در طرح، موضوع گردشگری نیز در کنار کارکرد اصلی سد مورد توجه قرار گرفته است.
بدری با اشاره به انتقادها و پرسشهای مطرحشده از سوی برخی تشکلهای مردمنهاد و کارشناسان گفت: آب منطقهای فارس آمادگی دارد در هر زمان پاسخگوی سئوالات و ابهامات علمی مطرح شده بوده و نشست تخصصی با منتقدان و کارشناسان و خبرنگاران برگزار کند.